نقطه نظر

شریعتی به مثابه احضارکننده ی ارواح
علی رهنما نقل کرده است که شریعتی در سالهای جوانی در مشهد، از جمله روح هم احضار می کرده است. یکی از همکلاسی های شریعتی به رهنما گفته است که یک بار خود شاهد یکی از این برنامه های احضار ارواح بوده است. به مضمون نقل می کنم گویا در یکی از طبقه های بالای دانشکده، علی را می نشانند و روبرویش، روی میزی پارچه ای می اندازند، شریعتی جوان سرگرم تمرکز می شود و چیزهایی می خواند، اندک اندک عرق بر پیشانی اش می نشیند و بعد در میان حیرت تماشاگران پایه های میز به لرزه در می آید
رهنما نقل کرده است که شریعتی با مخالفت پدرش به زودی از این کار دست کشید و دیگر هرگز آن را تکرار نکرد. این به گمان من کمی خوشخیالی در خود دارد، چه شریعتی همه عمرش جز این کار هیچ کار دیگری نکرد. تمام آنچه او می خواست و به گمانم ـ گرچه با تمرکز و چیزخواندن و عرق ریختنی به مراتب بیشتر ـ در برآوردنش کامیاب شد، همه زنده کردن دنیایی بود که دورانش گذشته بود، مرده بود و به تاریخ پیوسته بود
پس از شریعتی ما مردگانی را در میان خود دیدیم، مردگانی که با ما نشستند و برخاستند و گفتند و شنیدند. افسانه های زیادی هست از کسانی که پس از مرگ زنده شده اند و به انتقام از زندگان روزگار گذرانده اند. به این افسانه ها در قالب نوشته هایی دیگر خواهم پرداخت. اینجا بیشتر به ریشه های این برتری دهی به گذشتگان و درگذشتگان فکر می کنم و به خاستگاههایی که جهان مرده را بر جهان زنده برتری می دهند
برترشماری جهان مردگان در تفکر ما ریشه ای دراز و تاریخی طولانی دارد. در تفکر فلسفی این ده سده ی اخیر ما، جهان هرچه به سوی زمین می آید، بیشتر غیرواقعی می شود. چرا که از اصل و ذات صادرکننده اش دورتر می شود. از همین روست که جهان واقعی جهانی است که آن را نمی بینیم. برخلاف، آنچه در آن زندگی می کنیم با همه ی روابطش جهانی مجازی است که می کوشد و باید بکوشد تا خود را به تراز بالاتری از واقعیت ارتقاء دهد
بسیاری از متفکران نوین ما، طرح کلی کارشان در چارچوب همین متافیزیک می گنجد. این که جهان مجازی ما را با طرحی از واقعیت رنگ کنند. در جستجوی این واقعیت، آنها خیلی زود به جهان مرده ها باز می گردند و آنان را به جهان ما می خوانند. همه ی آن شور و شعفی که از خواندن کتابهای شریعتی روان نوجوانی ما را به لرزه در می آورد، بی شباهت به دلهره ی شرکت در یک جلسه ی احضار ارواح نبود